Ono što svaki jedriličar traži u zraku, počevši od jastrebova pa
preko orlova, zmajara i sve do paragliderista i paukova što se prebacuju
zrakom obješeni na svojim nitima, osim užitka, svakako su vertikalna
strujanja.
Za razliku od horizontalnog premještanja
zraka, kojeg nazivamo vjetar, postoji i vertikalno premještanje zraka,
kojeg nazivamo vertikalno strujanje. Vertikalna strujanja zraka mogu
se javiti kao posljedica različitih tremodinamičkih stanja atmosfere
ili pod utjecajem podloge-orografije. U tom smislu razlikujemo :
- uređena vertikalna strujanja
- termička konvekcija
- dinamička konvekcija
- talasi
UREĐENA VERTIKALNA STRUJANJA
uslovljena su odstupanjem stvarnog vjetra od geostrofičkog zbog promjene
polja pritiska ( geostrofički vjetar: neubrzano strujanje zraka koje
se uspostavlja pri ravnoteži gradijentne sile i Corriolisove sile,
a u odsutnosti sile trenja. Pravac mu se poklapa s pravcem izobara.)
Javljaju se na velikim prostranstvima kako u vertikalnom tako i u
horizontalnom pravcu, a brzina im iznosi od 1 do 10 cm/s. Kod uzlaznih
strujanja nad područjem gdje se javljaju dolazi do pada pritiska na
nivou mora (tendencije pritiska su negativne) , a kod silaznih do
rasta pritiska zraka (tendencije pritiska su pozitivne).
TERMIČKA KONVEKCIJA (termika)
uzrokovana je nejednolikim zagrijavanjem zraka od podloge. Zbog različitog
zagrijavanja podloge, u ovisnosti o njenom sastavu i boji, različito
se zagrijava i zrak iznad nje. Kada se odrađeni volumen zraka zagrije
jače od okolnog, postaje lakši te se zbog Arhimedovog zakona počinje
dizati, dok se okloni hladniji zrak počinje spuštati i popunjavati
prostor u prizemlju kojeg napušta topli zrak.
Strujanje toplijeg zraka uvis naziva se vertikalo uzlazno strujanje
ili ascedentno strujanje, a spuštanje hladnijeg zraka vertikalno
silazno strujanje ili descedetno strujanje.
Brzina uzlaznog strujanja znatno ovisi o količini vlage u zraku: što
je količina vlage veća, to će brzine biti veće i obrnuto. Razlog tome
je oslobađanje latentne topline pri kondenzaciji vodene pare. U vlažnom
nezasićenom zraku vertikalne brzine uzlaznih strujanja su 2 do 4 m/s,
a u znatnije vlažnom zraku 5 do 10 m/s. U zasićenom vlažnom zraku
te brzine mogu biti 20-40 m/s (vidi članak "Život
ili kumulonimbus"). Vrlo često je za pokretanje uzlaznog strujanja
potreban neki "okidač": u slučaju "balona" ili termičkih stupova to
može biti i prolazak automobila cestom uz žitno polje. Ova tematika
okidača u zadnje vrijeme sve više dobiva na značaju.
DINAMIČKA KONVEKCIJA posljedica
je mehaničkog djelovanja podloge na zrak u pokretu ili velikim promjenama
vjetra s visinom. Brzine vertikalnih strujanja su od nekoliko centimetara
do nekoliko metara u sekundi.
Dinamička konvekcija je zapravo najčešće prethodnica talasastog kretanja
zraka, što je objašnjeno u idućoj točki.
TALASI u atmosferi
imaju nekoliko uzroka:
- Na granici inverzionog sloja zbog razlike u gustoći i nejednolikog
kretanja zraka.
- Veliki vertikalni gradijent brzine vjetra (velika promjena brzine
vjetra s visinom)-gravitacioni talasi
- Pod djelovanjem orografske prepreke, planine i sl, nastaju stacionarni
ili orografski talasi
Talasi su detaljnije opisani u članku
Atmosferski talasi.
Uspravna (vertikalna) kretanja vazduha objedinjuju
uzlazna i silazna kretanja vazduha (updraft/downdraft
movement). Do ovih kretanja dolazi na nekoliko načina. Jedan od uzroka
je raznorodna (nehomogena) podloga koja se različito zagrijava i time
različito zagrijava vazduh. Vazduh se iznad toplije podloge diže i
pri tome, zavisno o količini vlažnosti, dolazi do stvaranja oblaka.
To je spontano - termičko dizanje. Ostale vrste dizanja
vazduha predstavljaju više ili manje prisilna kretanja.
Slika1.Dizanje toplog vazduha
Uspravno kretanje vazduha nastaje kod prelaženja
zračne struje preko orografskih prepreka (brda i
doline). Pri Zemljinoj površini, procesi zbližavanja (konvergencije)
pogoduju dizanju vazduha na mjestu gdje se vazduh nagomilava, dok
razilaženja (divergencija) dovode do spuštanja vazduha.
Kad dvije različite zračne mase dođu u neposredan dodir (fronta) također
dolazi do uspravnih kretanja vazduha. U mnogim slučajevima uspravno
kretanje vazduha je pod djelovanjem više uzroka, pri čemu jedan uzrok
potakne kretanje, a drugi dovede do punog razvoja. Uopšteno stabilnost
ili nestabilnost atmosfere daje snažni poticaj za razvoj uspravnih
kretanja vazduha. Uprkos mnogim negativnostima, dim koji izlazi iz
nekog visokog dimnjaka može pomoći pri osnovnom zaključivanju o stanju
atmosfere. Zavisno o raspodjeli temperature vazduha s visinom (krivulja
stanja) oblici protezanja dima pokazuju slojeve stabilnosti ili labilnosti.
Termičko dizanje vazduha (konvekcija) (thermal convection)
nastaje uslijed nejednolikog zagrijavanja podloge. Neka podloga se
brže i jače zagrije od druge, a kako se toplina prenosi na vazduh
to on postaje topliji i lakši od okolnog te se diže. Što je vazduh
nestabilniji tj. topliji i vlažniji, obzirom na manju gustoću vodene
pare od suhog vazduha, to je jače dizanje. U najnižim prizemnim atmosferskim
slojevima, kao posljedica jakog zagrijavanja površine tla, mogu nastati
veliki atmosferski uspravni temperaturni gradijenti (superadijabatski
gradijent), koji dosižu i prelaze 3°C/100 m. Obično se takav
jako zagrijani vazduh uočava kao jako treperenje svijetlosti zbog
jakog loma vazduha svijetlosti (zračno zrcaljenje). Zbog razlika u
gustoći dižućeg i okolnog vazduha (sila uzgona, Arhimedov zakon) i
bez djelovanja drugih vanjskih sila, vazduh spontano dobija uspravnu
(vertikalnu) komponentu kretanja.
Uzlazno kretanje vazduha na jednom mjestu i silazno kretanje na drugom
uzrokuje kruženje vazduha, gdje prizemna vodoravna komponenta strujanja
predstavlja vjetar konvekcije. Uočava se da su u
prirodi dizanja vazduha nešto jača od spuštanja (do 20%), što je usklađeno
s manjim područjem dizanja od područja spuštanja, a zadovoljava jednaćinu
neprekinutosti. Dizanje vazduha može biti lagano (laminarno)
pa nastaju konvekcijske struje ili jače (turbulentno)
te nastaju termici (termički ili turbulentni baloni).
Konvekcijske struje (convective current) su manje
ili više neprekidno dizanje struje toplog vlažnog vazduha kroz neporemećeni
okolni vazduh. Brzina dizanja vazduha je u granicama od nekoliko mm/s
do približno 1 m/s. Ova uzlazna struja ima oblik cijevi nagnut zavisno
o uspravnom smicanju vjetra odnosno vjetru na visini. Cijev počinje
od Zemljine površine, gdje je zagrijavanja najjače, a proteže se uvis
nekoliko desetaka ili stotina metara zavisno o jačini zagrijavanja
podloge i atmosferske labilnosti. Prostranstva dizanja u širinu su
od nekoliko desetaka do nekoliko stotina metara, rjeđe zahvaćaju veća
područja. Ako je vazduh dovoljno vlažan na visini se javljaju konvekcijski
oblaci. Smatra se da ova struja ide do visina oko 200 m ispod manjih
konvekcijskih oblaka - kumulusa, tj. ovi procesi dizanja (spuštanja)
vazduha odvijaju se u prizemnom planetnom sloju. Temperatura vazduha
unutar cijevi je za nekoliko desetinka do 1°C veća od temperature
okolnog vazduha. Veće temperaturne razlike obično se očituju osim
u većoj brzini dizanja i u manjim područjima dižućeg vazduha.
Termici (termički ili turbulentni baloni) (thermal,
convection cell) nastaju kada brzina dižućeg vazduha premaši određenu
kritičnu brzinu. Tada se konvekcijska struja raspada na niz manjih
dijelova - balona (ćelijastog ustrojstva). Brzina dizanja balona je
obično veća od 1 m/s, a može biti i nekoliko m/s, pa čak do desetak
m/s. Ćelijsko ustrojstvo u atmosferi javlja se od manjih brzina dizanja,
kada se razvijaju razmjerno širi, a tanji oblaci - kumulusi, do većih
brzina dizanja kada su oblaci razmjerno uski, a uspravno razvijeni
- kumulonimbusi. Uz dizanje vazduha postoji i spuštanje vazduha, što
zadovoljava jednadžbu neprekinutosti, a svi ovi procesi se odvijaju
u prizemnom planetnom sloju. Takav tip oblaka, koji mogu biti jako
razvijeni, javlja se često u tropskom području te čine oblačne
nakupine (cluster) saćastog oblika.
U odnosu na okolicu, vazduh se uz Zemljinu površinu može zagrijati
za nekoliko °C, te nakon pojave nekog slabog impulsa (obično izazvan
lakim naletom vjetra) dolazi do odvajanja tog vazduha od podloge i
njegovog dizanja. Na mjesto odvajanja zračnog balona nadolazi okolni
hladniji vazduh, koji se grije te se ciklus nastavlja približno svakih
10 do 40 minuta. Proces grijanja, odvajanja i dizanja vazduha traje
dok postoje uvjeti jakog grijanja. Porastom visine potencijalna temperatura
u pravilu raste, a povećana gustoća izentropa znači područje inverzije,
ali i dijelove vazduha znatno razlićite gustoće. Termik ima promjer
nekoliko desetaka do nekoliko stotina metara, pri čemu njegov gornji
dio (mjehur) ima oblik polukugle, a donji dio (rep balona) je rastrgan
kao posljedica erozije balona uzrokovane turbulentnim miješanjem sa
strane. U i oko neporemećenog termika postoji simetrično kruženje
vazduha s dizanjem vazduha u unutrašnjosti termika i spuštanjem izvan
njega. Temperatura vazduha unutar balona je za nekoliko celzija veća
od temperature okolnog vazduha te se veće temperaturne razlike očituju
u većoj brzini dizanja. Termici se dižu nekoliko stotina metara zavisno
o jačini zagrijavanja podloge i atmosferske labilnosti, a ako je dižući
vazduh dovoljno vlažan javljaju se konvekcijski oblaci. Slično kao
kod konvekcijskih struja i ovdje postoji zanošenje dizanja balona
uzrokovano okolnim vjetrom.
Donja baza oblaka, koji su nastali ovakvim termičkim učincima, iznad
ravnog terena Zemljine površine je na većoj relativnoj visini, nego
nad brdom, dok je apsolutna visina oblaka nad ravnim terenom manja
od visine donje baze iznad brda. Ipak, potrebno je naglasiti da pojava
kumulusnih oblaka nije uvijek neophodna, jer ukoliko je atmosfera
suha, tada neće doći do znatnog razvitka oblaka, ali je moguća pojava
suhe termike.
Prisilno dizanje (spuštanje) vazduha nastaje na orografskoj
prepreci (brdo, dolina) kad je vazduh prisiljen da je prelazi. Također,
uspravna kretanja nastaju pri strujanju vazduha u procesima konvergencije
i divergencije, te u zračnim masama frontalnih procesa.
Orografske prepreke izravno djeluju na uspravna kretanja vazduha,
koje je uglavnom povezano s vodoravnim gibanjima vazduha. Kad vazdušna
struja naiđe na orografsku prepreku ona teži, slijedeći put najmanjeg
otpora, da je bočno zaobiđe. To može biti samo djelimično, a potpunije
je kada je vjetar slab i kad je prepreka usamljena. Kad je dužina
orografskih prepreka velika i kad su one cjelovite, nailazeći vazduh
dobija izraženu uspravnu komponentu kretanja. Do toga dolazi i na
usamljenim preprekama kad je vjetar jak. Tada vazduh na privjetrini
prepreke prelazi u dizanje, a na zavjetrini u spuštanje. Ta vazdušna
strujanja nisu jednostavnih oblika, već dolazi do vrlo značajnih izobličenja
strujanja, stvaraju se vrtlozi raznih dimenzija i raznih osi vrtenja.
Vrtlozi na privjetrini planina su razmjerno postojani, za razliku
od onih u zavjetrini. Ispod silaznog dijela u zavjetrini javljaju
se veći vrtlozi, rotori. Vrtlozi s vodoravnom osi sadrže kako dizanje
tako i spuštanje vazduha. Pritom postupno slabe i na određenoj udaljenosti
od orografske prepreke nestaju. Na njihovom mjestu odmah se razvijaju
nova turbulentna strujanja.
Prisilno dizanje vazduha pri Zemljinoj površini nastaje
procesima konvergencije na mjestu gdje se vazduh
nagomilava, dok spuštanje nastaje procesima divergencije
na mjestima gdje se vazduh razilazi. Prisilno dizanje (spuštanje)
vazduha nastaje i zbog sudara dviju vazdušnih masa na frontalnoj
ploči. Ako su razlike temperatura vazdušnih masa velike
i ako vazduh sadrži dovoljno vlage tada se stvaraju konvekcijski
(olujni) oblaci s velikim vertikalnim brzinama.
Sastav olujnog oblaka
Oblak je tvorevina sitnijih i krupnijih vodenih kapljica, ledenih
kristala, sniježnih pahulja i zrna leda, koje se gibaju raznim smjerovima
i brzinama pod djelovanjem različitih sila. Naravno, tu su prisutni
i mnogi termički procesi i razni preobražaji unutar čestica vazduha
oblaka. Obzirom na veliku raznolikost kretanja vazduha u olujnom oblaku
nemoguće je opisati sve sile koje djeluju kao i njihove uzroke, pa
će opis olujnog oblaka obuhvatiti osnovne pojave i sile te kretanja
vazduha unutar oblaka.
Kad neka oblačna čestica naraste do veličine pri kojoj njena težina
preraste silu trenja, ona počinje padati. Dalje, kad padne ispod donje
baze oblaka kapljica je u nezasićenom vazduhu i isparava, no dovoljno
velika kapljica pri padu kroz dovoljno vlažni i ne predebeli sloj
vazduha neće potpuno ispariti i iz oblaka će padati kiša. Slično se
događa s ledenim zrnom, uz dodatak da se led topi na pozitivnim temperaturama.
Za dovoljno veliko ledeno zrno rastopit će se samo vanjski slojevi.
Olujni oblak (kumulonimbus) se Uopšteno sastoji od ćelija. Ćelija
(cell) je područje uzlazne struje i s njom povezane silazne struje,
ukoliko postoji. To se može ustanoviti promatranjem Cb-a iz daljine,
kad se prepoznaju izboji - tornjevi iz oblaka. Svaka ćelija, a također
i oblak kao cjelina, prolazi tri osnovna stadija razvoja,
od postanka kad je samo uzlazno kretanje, preko punog razvoja gdje
je uz uzlaznu i silazna struja, do trećeg stadija gdje se rasplinjava
i prevladavaju silazne struje.
U prvom dobu razvoja, doba kumulusa (cumulus stage)
stvaraju se vodene kapljice/kapi koje ne padaju već se dižu nošene
jakim uzlaznim strujama. U srednjem dijelu oblaka kapljice se smrzavaju,
odnosno sudaraju se s prehladnim kapljicama vode i postaju sve deblje,
obavijajući se tvrdim slojem leda. Kondenzacijom vodene pare oslobađa
se latentna toplina, pa su i izoterme ispučene. Na opisani način,
stvoreni proizvodi preobražaja vodene pare se dižu sve više i
ulaze u područje gdje je atmosfera stabilna i temperatura im je manja
od temperature okolnog vazduha i gdje su zbog toga uzlazne struje
u oblaku već slabije. Prečnik takvog oblaka prosječno iznosi 5 do
8 km.
U drugom dobu razvoja oblaka, zrelo doba (mature
stage) postoji padanje opisanih proizvoda vodene pare. Tokom padanja
često dospijevaju u najniže oblačne slojeve. Ukoliko je oblak jako
razvijen takve se padavine mogu ponovno vratiti u visinu zbog jakih
uzlaznih struja. Čitav proces može se više puta ponoviti. U području
uzlaznih struja gdje su kondenzacija vodene pare i oslobađanje latentne
topline, izoterme su ispupčene, za razliku od područja silaznih struja
gdje se troši toplina zbog isparavanja kapljica, pa su izoterme udubljene.
Oblak dostiže svoj najveći razvoj, kad gornji dio oblaka prodre u
stabilne slojeve atmosfere i postane hladniji od okolnog vazduha,
što dovodi do jakih uzlaznih struja. U tom dobu se javljaju kiša ili
tuča, uz mogućnost munja. Prečnik takvog oblaka prosječno iznosi 8
do 10 km.
U trećem dobu, dobu raspadanja olujnog oblaka padavine
su pljuskovite i jaka su električna pražnjenja, munje. Zbog jakih
oborina, oblak se raspada, a obrisi mu više nisu oštri. vazduh koji
se spušta, hladi se trošenjem latentne topline na isparavanje kapljica
i otapanje ledenih kristala te se ispod kumulonimbusa slijeva u jednu
cjelinu i prodire dalje izazivajući nove olujne nepogode. Prečnik
takvog oblaka prosječno iznosi 8 do 11 km.
Olujni oblak ima određenu veličinu i obris vidljive oku. Radar, s
kojim se dobro prati razvoj oblaka "vidi" druge obrise,
obično manjih dimenzija. Ovi radarski obrisi predstavljaju crte iste
radarske odrazljivosti, mjerene u dBz. Uz vanjske obrise radar "vidi"
i unutrašnjost oblaka, koja također ima neke vrijednosti radarske
odrazljivosti, a pomaže nam pri određivanju svojstava i tipova olujnog
oblaka. Olujni oblaci - kumulonimbusi mogu se podijeliti u tri osnovne
skupine kao: jednoćelijski, višećelijski i superćelijski.
Slika2. Jednoćelijski kumulonimus
Jednoćelijski olujni oblak (single-cell cloud), kao što i samo ime
kaže, sadrži jednu ćeliju kao posljedica jedne izražene uzlazne struje,
a razvija se većinom u istorodnoj zračnoj masi. To su tzv. nestabilnosti
u zračnoj masi, kad se grijanjem podloge zagrijavaju donji slojevi
atmosfere te počinje dizanje tog vazduha. Takvi oblaci su kratkotrajni,
jer traju manje od jednog sata, pa su značajno promjenljivi. U prvom
dobu razvoja uzlazna struja dosiže 15 do najviše 30 m/s i traje oko
15 do 20 min. Ćelija se postupno razvija i uzdiže, jer se gomilaju
kapljice, kapi i ledeni elementi. Najveći razvoj oblak dosiže nakon
20 min kad se na Zemljinoj površini pojavljuju padavine. Može padati
i tuča. Kad nastupi treće doba silazne struje su sve jače, ćelija
se spušta i počinje raspadati. Oblak je većinom simetričan, a u području
razvoja takvih oblaka vjetar je slab i ne mijenja se značajno s visinom,
otuda potječe simetričan izgled oblaka.
Slika3.Višećelijski kumulonimus
Višećelijski olujni oblak (multi-cell cloud) je razvijeniji
od jednoćelijskog oblaka. Sadrži više ćelija, kojih može biti do nekoliko
desetaka, pri čemu svaka ćelija prolazi sva doba razvoja. Pojedine
ćelije često imaju vrh u stratosferi. Ovi oblaci najčešće se protežu
30 do 50 km u širinu. Prečnik pojedinih ćelija je 3 do 5 km. Svakih
5 do 10 min razvija se nova ćelija koja traje 30 do 45 min a raste
brzinom od 10 do 15 m/s. Najveće uzlazne struje su 20 do 25 m/s, a
silazne su do 15 m/s. Vjetar uopšteno raste s visinom i u gornjim
slojevima troposfere je strujanje vazduha vrlo veliko (i preko 40
m/s). Smjer vjetra s visinom se značajno ne mijenja. Prizemni vjetar
je manji od 10 m/s, no prolazom udarne fronte (sitnorazmjerne)
naglo pojačava (ponekad preko 30 m/s) te mijenja smjer čak za 180°.
Višećelijski oblak u razvoju kreče se većinom udesno od smjera vjetra
donjeg/srednjeg dijela troposfere, brzinom nešto manjom od srednje
vrijednosti brzine vjetra u tom dijelu atmosfere. Taj smjer kretanja
oluje uvjetovan je rastom novih ćelija na desnoj strani oblaka, stoga
se cijela masa oblaka postupno premješta udesno. Pri raspadanju oblaka
postoji skretanje u lijevo od opšteg strujanja u atmosferi.
Životni vijek višećelijskog olujnog oblaka (kumulonimbusa), koji se
obično javlja u frontalnim sistemima, traje i po nekoliko sati. Olujni
oblak u kumulus dobu razvoja sadrži jedan ili više izboja (tornjeva),
koji izrastaju iz oblačne mase odnosno prizemne konvergencije vlažnog
vazduha. Tada prevladava dizanje vazduha. Zrelo doba ima uzlazne i
silazne struje te padavine. Zbog isparavanja vodenih kapljica (ledenih
kristala) na malim visinama postoji hlađenje vazduha, stvara se jezero
hladnog vazduha uz porast pritiska te udarna fronta, koja uzrokuje
dizanje toplog, vlažnog i labilnog vazduha. Pri vrhu oblaka stvara
se nakovanj (incus). U dobu raspadanja oblaka izražena su silazna
strujanja i slabljenje konvekcijskih padavina. Ispod nakovnja javlja
se virga. Udarna fronta napreduje ispred oluje, sprečavajući vazduhu
koji se diže na udarnoj fronti ulazak u konvekcijsku oluju.
Slika4. Šema višećelijskog kumulonimusa
Superćelijski olujni oblak (supercell cloud) stvara
najveće oluje te na izvjestan način predstavlja snažno razvijeni višećelijski
oblak u kojem su se sve ćelije stopile u jednu veliku i snažnu ćeliju.
Sve pojave vezane uz ovaj oblak su prostranije i jače nego kod bilo
koje druge vrste kumulonimbusa.
Slika5. Superćelijski kumulonimus
U prizemlju su jaki pljuskovi, obično s tučom, olujni
vjetrovi, slaba vidljivost, električna pražnjenja i drugo. Ovi oblaci
nisu česti, ali kad se pojave uzrokuju goleme štete. Superćelijski
olujni oblak se razvija u jako labilnoj atmosferi. Tada u prizemnim
slojevima atmosfere brzina vjetra prelazi 10 m/s, koja se povećava
s visinom, dok smjer vjetra skreće udesno. Ovi oblaci se gibaju uglavnom
u desno od smjera vjetra srednje troposfere, premnda ima i onih koji
skreću u lijevo. Brzina lijevo skrećućih oblaka puno je veća od onih
koji se gibaju udesno. U pravilu, vjetar ne djeluje na skretanje oblaka
tokom razvoja, posebno kod višećelijskih i superćelijskih. To se dijelovanje
može javiti tokom raspada.
Radarski odraz tipičnog superćelijskog oblaka ima prečnik 20 do 30
km i proteže se u visinu 12 do 15 km. U prednjem dijelu oblaka radarski
odraz je slabiji, a proteže se kao neka izbočina (prudina oblaka).
Dio radarskog odraza u tom području odgovara području rasta zametka,
a nastaje padanjem zrna leda u prednji dio oblaka. Rastom ovih ledenih
zrna u uzlaznoj struji nastaju zrna tuče. Područje u kojem pada tuča
nalazi se neposredno iza bezodraznog područja - BOP
(weak echo region). Najveća zrna padaju uz rub uzlazne struje. Zato
je područje najslabijeg i najjačeg radarskog odraza - najveća radarska
odrazljivost tj. zona akumulacije (accumulation
zone) jedno uz drugo. Na većim visinama oblak je izduženiji te blizu
vrha ima vrlo izduženu perjanicu (incus), koja može dostići dužinu
60 do 150 km. Bezodrazno područje odgovara položaju uzlazne struje,
koja dosiže 25 do 40 m/s. Vlažan vazduh se diže vrlo brzo i sitne
vodene kapljice ne stignu narasti do većih dimenzija kad bi davale
veću radarsku odrazljivost. U tu uzlaznu struju mogu ući samo veliki
komadi leda, jer sve ostalo jaka struja izbaci.
Slika6. Superćelijski Cb-oblaci sa tornadom
na radaru
vrh strane
